Πριν από την πρώτη συζήτηση: πώς ο δικηγόρος ορίζει το αποδεικτέο και ο ερευνητής προετοιμάζει την αναζήτηση
Ο δικηγόρος μετατρέπει το αίτημα σε αποδεικτέο γεγονός
Κάθε υπόθεση ξεκινά από μια διήγηση που σπάνια είναι νομικά τακτοποιημένη. Ο πολίτης περιγράφει ένα αίσθημα αδικίας, μια υποψία, ένα περιστατικό που τον ενόχλησε. Ο δικηγόρος, όμως, δεν μπορεί να προχωρήσει με το αίσθημα· χρειάζεται πραγματικά περιστατικά που στηρίζουν συγκεκριμένο αίτημα, ένσταση ή υπεράσπιση. Έτσι, το πρώτο έργο του νομικού παραστάτη δεν είναι να μαζέψει αποδείξεις, αλλά να ορίσει τι ακριβώς πρέπει να αποδειχθεί. Το «αποδεικτέο» δεν ταυτίζεται με όλη την αλήθεια μιας σχέσης ή μιας διαφοράς· είναι ο στενός πυρήνας των γεγονότων που έχουν έννομη σημασία.
Η διάκριση ανάμεσα σε κρίσιμα και επουσιώδη περιστατικά είναι καθοριστική, γιατί προσδιορίζει τον χρόνο, το κόστος και, κυρίως, την κατεύθυνση της έρευνας. Σε μια διαφορά επιμέλειας, για παράδειγμα, δεν έχει αποδεικτική αξία η γενική εικόνα του αντιδίκου· έχει σημασία μια συγκεκριμένη συμπεριφορά, με τόπο, χρόνο και μάρτυρες. Σε μια εργατική διαφορά, το ζητούμενο μπορεί να είναι η πραγματική παροχή εργασίας σε δεδομένο τόπο και ωράριο. Σε μια ασφαλιστική αξίωση, η συνέχεια και η συνέπεια της αφήγησης. Ο δικηγόρος μετατρέπει την αόριστη υποψία σε ερωτήματα που επιδέχονται απάντηση.
Παράλληλα, ο δικηγόρος ορίζει και τα όρια του νόμιμου. Το άρθρο 19 του Συντάγματος προστατεύει το απόρρητο των επικοινωνιών και, κατά την παράγραφο 3, αποδεικτικά μέσα που αποκτήθηκαν παράνομα δεν λαμβάνονται υπόψη. Το άρθρο 370Α του Ποινικού Κώδικα τιμωρεί την παράνομη υποκλοπή και καταγραφή, ενώ ο Γενικός Κανονισμός Προστασίας Δεδομένων (ΕΕ) 2016/679 και ο νόμος 4624/2019 θέτουν τους κανόνες για την επεξεργασία προσωπικών δεδομένων. Ένα υλικό που αποκτήθηκε με λάθος τρόπο δεν είναι απλώς άχρηστο· μπορεί να βλάψει τη θέση όποιου το προσκομίζει.
Γι’ αυτό ο νομικός δεν αρκείται σε «κάτι». Ζητά υλικό που αντέχει σε έλεγχο: χρονολογημένο, συνεπές, επαληθεύσιμο, με σαφή προέλευση. Όταν έχει αποσαφηνιστεί ποιο γεγονός πρέπει να αποδειχθεί και με ποιον τρόπο επιτρέπεται να αποδειχθεί, το επόμενο βήμα περνά στον ερευνητή.
Ο ερευνητής μεταφράζει το αποδεικτέο σε σχέδιο αναζήτησης
Η προετοιμασία του ερευνητή ξεκινά πριν από την πρώτη δωρεάν συζήτηση, ακόμη και πριν υπάρξει πλήρης φάκελος. Ένα γραφείο με εμπειρία δεν περιμένει παθητικά το ραντεβού· διαβάζει το αίτημα, εντοπίζει τις πιθανές πηγές και σκέφτεται ποια ερωτήματα απαντώνται νόμιμα και ποια όχι. Η δουλειά δεν είναι να «βρεθεί κάτι», αλλά να οριστεί ένα νόμιμο και απαντήσιμο ερώτημα.
Πάνω σε αυτό το ερώτημα χτίζεται η μέθοδος: αναζήτηση σε δημόσιες πηγές και μητρώα, διακριτικές έρευνες πεδίου με ανθρώπους που δέχονται να μιλήσουν, παρατήρηση σε δημόσιους χώρους χωρίς να εκτίθεται η έρευνα ή να ενοχλούνται τρίτοι, και τεκμηρίωση κάθε ευρήματος με ημερομηνία, ώρα και τόπο σε γραπτή έκθεση που μπορεί ο δικηγόρος να αξιολογήσει. Ο ιδιωτικός ερευνητής δεν υπόσχεται αποτέλεσμα· οργανώνει μια διαδικασία που παράγει αξιοποιήσιμο υλικό.
Εξίσου σαφές είναι και τι δεν περιλαμβάνει αυτή η μέθοδος. Δεν γίνονται υποκλοπές τηλεφωνικών συνδιαλέξεων, δεν διαβάζονται μηνύματα τρίτων, δεν εισέρχεται κανείς σε λογαριασμούς ή συσκευές άλλων ενηλίκων, δεν τοποθετείται κρυφό GPS ή λογισμικό σε ξένο αυτοκίνητο ή τηλέφωνο, δεν αντλούνται τραπεζικά, τηλεφωνικά ή φορολογικά αρχεία τρίτων και δεν καταγράφεται τίποτε μέσα σε ιδιωτικούς χώρους. Τα όρια αυτά δεν είναι διαπραγματεύσιμα· είναι άλλωστε ο λόγος για τον οποίο το υλικό αντέχει στη δικαστική αξιολόγηση.
Η προετοιμασία, επομένως, είναι διπλή: τεχνική και νομική. Ο ερευνητής φτάνει στη συζήτηση με ερωτήματα και εναλλακτικά σενάρια, όχι με υποσχέσεις. Και επειδή η εμπειρία μετρά περισσότερο από τον εξοπλισμό, η ειλικρινής απάντηση μπορεί κάλλιστα να είναι ότι ο ερευνητής δεν χρειάζεται και ότι το ζήτημα αντιμετωπίζεται με άλλον τρόπο.
Η πρώτη δωρεάν συζήτηση ως κοινός έλεγχος σκοπιμότητας
Στην πρώτη δωρεάν συζήτηση ο καθένας φέρνει κάτι διαφορετικό. Ο πολίτης φέρνει τη γνώση των γεγονότων: ημερομηνίες, ονόματα, έγγραφα που έχει νόμιμα στην κατοχή του, τυχόν δικαστικά έγγραφα, σημειώσεις, ακόμη και αντιφάσεις που τον προβληματίζουν. Δεν απαιτείται πληρότητα· απαιτείται ακρίβεια και ειλικρίνεια. Όσο πιο καθαρή είναι η εικόνα, τόσο ασφαλέστερη είναι η εκτίμηση για το τι μπορεί να γίνει.
Το γραφείο φέρνει τη μεθοδολογία και την εμπειρία. Η συζήτηση γίνεται κατόπιν ραντεβού, ώστε να μη συναντιούνται οι πελάτες μεταξύ τους, ενώ μπορεί να πραγματοποιηθεί και τηλεφωνικά, με βιντεοκλήση ή σε ουδέτερο χώρο, αν προέχει η διακριτικότητα. Η τηλεφωνική γραμμή 210 321 2200 λειτουργεί όλο το εικοσιτετράωρο. Ο ενδιαφερόμενος μπορεί να ζητήσει να δει την άδεια λειτουργίας, με αριθμό 4891/7/1/90-δ’, και να ενημερωθεί για μια πορεία που ξεκινά από τις αρχές της δεκαετίας του 1990, με περισσότερες από 1.500 υποθέσεις σε 14 χώρες, στην Αττική, στην υπόλοιπη Ελλάδα και στο εξωτερικό.
Το κρίσιμο σημείο είναι ότι η συζήτηση δεν καταλήγει σε προφορική δέσμευση. Ακολουθεί γραπτό σχέδιο δράσης και εξατομικευμένη γραπτή κοστολόγηση, πριν ξεκινήσει οποιαδήποτε εργασία. Δεν υπάρχει ενιαίος τιμοκατάλογος, γιατί κάθε υπόθεση διαφέρει σε διάρκεια, γεωγραφία, αριθμό ερευνητών και υλικό που απαιτείται.
Μέσα σε αυτή τη διαδικασία ο ρόλος του καθενός παραμένει διακριτός. Ο δικηγόρος αποφασίζει πώς θα χρησιμοποιηθεί το υλικό και το δικαστήριο το αξιολογεί. Ο ερευνητής παραδίδει έκθεση με χρονολόγιο, τοποθεσίες και σαφή διάκριση ανάμεσα σε ό,τι τεκμηριώνεται και σε ό,τι αποτελεί εκτίμηση, ενώ ενημερώνει σε συμφωνημένα σημεία και προσαρμόζει το σχέδιο αν αλλάξουν τα δεδομένα. Η συνεργασία στηρίζεται σε αυτή την κατανομή αρμοδιοτήτων και στον έλεγχο νομιμότητας και σκοπιμότητας που προηγείται κάθε βήματος.
Novgorod industrial designer living in Brisbane. Sveta explores biodegradable polymers, Aussie bush art, and Slavic sci-fi cinema. She 3-D prints coral-reef-safe dive gear and sketches busking musicians for warm-up drills.